vrijdag 14 mei 2010

BEDENKSELS en VERZINSELS: De landbouw in verandering.

 

De uitdagingen voor de landbouw vereenvoudigd uitgelegd.

Meer koolstof (C) in de atmosfeer, klimaatverandering en de gevolgen voor de landbouw.

Bepaalde gassen in de atmosfeer zoals koolstofdioxide (CO2) absorberen de op aarde teruggekaatste zonnestraling waardoor het wereldwijd op aarde gemiddeld 15°C is. Dit is het natuurlijke broeikaseffect[1]. Sinds de industriële revolutie voegen we  door verbranding van fossiele brandstoffen dit zijn C-houdende stoffen uit de aardkorst, extra CO2 toe aan de atmosfeer wat tot de opwarming van de aarde leidt, ook het versterkte broeikaseffect genoemd. Het voorbije decennium werd er meer fossiele brandstof verbrand dan in de hele 19de eeuw. In 2024 werd ongeveer 37 miljard ton[2] CO2 aan de atmosfeer toegevoegd door verbranding van fossiele brandstoffen. De opwarming van de aarde[3] leidt tot klimaatveranderingen[4] zoals extremere weersomstandigheden, warmere oceanen en zeeën,  afsmelten van gletsjers en van de poolkappen waardoor de zeespiegel gaat stijgen, verstoring van ecosystemen waardoor dier- en plantensoorten uitsterven, misoogsten, ........ De gevolgen van de klimaatveranderingen door verstoring van de koolstofkringloop[5] ten gevolge van de massale verbranding van fossiele brandstoffen hebben grote gevolgen voor de landbouw en bedreigen wereldwijd de voedselzekerheid.

               

 

De opwarming van de aarde (= versterkte broeikaseffect) wordt in hoofdzaak[6] veroorzaakt door verbranding van fossiele brandstoffen.  

OPLOSSING: Stop wereldwijd het gebruik van fossiele brandstoffen.

1)       De industrie moet de energietransitie van fossiele brandstoffen naar alternatieve energiedragers zo snel mogelijk uitvoeren.

2)       De burger moet zijn ecologische voetafdruk verkleinen o.a. door aanpassing van zijn mobiliteitsgedrag. De burger moet meer kiezen voor politici die de klimaatcrisis grondig wil aanpakken.

3)       De door de burger gekozen politici moeten een beleid voeren dat de door de industrie uit te voeren energietransitie faciliteert en de burger aanzet tot een kleinere ecologische voetafdruk.

  


Europa warmt op[7]. Er wordt vroeger geoogst: een persoonlijke ervaring.

Het gebeurt tegenwoordig wel eens vaker dat de gerst eind juni geoogst wordt. In mijn herinnering was de gerstoogst in mijn jeugdjaren echter altijd tijdens de zomervakantie, later dus. Ik voel het tot balen geperste stro nog prikken op mijn huid tijdens het binnenhalen van de oogst met tractor en kar. Mijn broers en ik hielpen mee op de boerderij van mijn ouders gelegen te Balegem, Leeg-Bracht. Mijn vader noteerde in zijn agendaboekje wat en wanneer gezaaid en geoogst werd. Nu, een halve eeuw later doorblader ik de boekjes van mijn vader op zoek naar de dagen waarop de gerst en de tarwe met pikdorsers geoogst werd.

19/08/1971: tarwe. // 20/07/1972: gerst. 26/08/1972: tarwe. // 25/07/1973: gerst. 10/08/1973: tarwe. // 10/07/1974: gerst. // 22/07/1975: gerst. 28/08/1975: tarwe. // 29/06/1976: gerst. 20/07/1976: tarwe. // 02/08/1977: gerst. 01/09/1977: tarwe. // 22/07/1978: gerst. 20/08/1978: tarwe. // 27/07/1979: gerst. 31/08/1979: tarwe. // 25/07/1980: gerst. // 22/07/1981: gerst. 17/08/1981: tarwe. // 14/07/1982: gerst. 12/08/1982: tarwe. // 16/07/1983: gerst. 09/08/1983: tarwe. // 27/07/1984: gerst. 21/08/1984: tarwe. // 08/08/1987: gerst. 20/08/1987: tarwe. // 30/07/1988: gerst. 20/08/1988: tarwe.]  In de periode 1970-1990 werd gemiddeld gezien de gerst gedorst in de tweede helft van juli en de tarwe in de tweede helft van augustus. De extreem droge en warme zomer van 1976 is hierop de grote uitzondering. Gemiddeld gezien wordt vandaag als gevolg van de klimaatverandering de gerst en de tarwe twee weken vroeger geoogst dan een halve eeuw geleden.

 

Teveel stikstof (N) en te weinig koolstof (C) in de bodem.

De door de landbouw gebruikte gronden worden niet enkel door de klimaatverandering gestresseerd alsook door een veranderd gebruik. Een toegenomen bevolking heeft de landbouw gedwongen tot hogere opbrengsten op een krimpend landbouwareaal. Na de oogst moet de landbouwgrond aangevuld worden met voedingsstoffen voor de volgende landbouwgewassen zoniet raakt de bodem uitgeput. Het Middeleeuwse drieslagstelsel[8] wordt al lang niet meer toegepast om de landbouwgrond te beschermen tegen uitputting aan voedingsstoffen. Ook humus zoals natuurlijke mest was niet langer toereikend als voedingsstoffenbron voor de planten. Landbouwgronden kampten met een chronisch tekort aan onder andere N om hogere gewasopbrengsten te bekomen. De grote doorbraak om de stikstofbalans op landbouwgronden in evenwicht te houden kwam er begin twintigste eeuw met de industriële productie van de kunstmeststof ammoniumnitraat[9]. Haber en Bosch slaagden erin stikstofgas (N2) uit de lucht te binden met waterstofgas (H2) tot ammoniak (NH3). De kunstmeststof ammoniumnitraat (NH4NO3) ontstaat door binding van ammoniak met salpeterzuur, het verbrandingsproduct van ammoniak. Jaarlijks wordt wereldwijd zo’n 20 miljoen ton[10] ammoniumnitraat geproduceerd en hoofdzakelijk als kunstmeststof in de landbouw gebruikt. Het binden van stikstof (N) uit de lucht tot ammoniumnitraat dat wereldwijd massaal als kunstmeststof uitgestrooid wordt op landbouwgronden heeft de voorbije eeuw geleid tot een sterk verhoogde voedselproductie maar helaas ook tot een verstoring van de stikstofkringloop[11] in de natuur. Overmatig gebruik van ammoniumnitraat leidt tot eutrofiëring van oppervlaktewateren en tot te hoge nitraatgehaltes in grondwater.

Planten, dus ook landbouwgewassen nemen via hun wortels de voor hun groei noodzakelijke elementen zoals stikstof (N), fosfor (P), kalium (K), magnesium (Mg), ... op als zouten uit de bodem naast water (H2O) als bron van waterstof (H) en zuurstof (O). Het element koolstof (C) neemt de plant via zijn bladeren op als koolstofdioxide (CO2) uit de lucht  en niet uit humus (= verteerd plantenmateriaal dat veel C bevat).  Humus is dus strikt gezien niet nodig voor de plantengroei als de andere benodigde elementen door kunstmeststoffen[12] worden aangevuld. Het gebruik van kunstmeststoffen heeft ertoe geleid dat landbouwgronden minder humus bevatten wat zich in de bodemanalyse laat vertalen als C-arme landbouwgronden. Een plant ontwikkelt zich echter beter in een humusrijke bodem. Een humusrijke (C-rijke) bodem is luchtiger en beter waterdoorlatend. Er sijpelt meer regenwater in de bodem en er stroomt minder regenwater weg naar beken en rivieren waardoor het overstromingsgevaar vermindert. Een humusrijke bodem houdt meer water langer vast. De bodem droogt bijgevolg minder snel uit. Humusrijke landbouwgronden zijn erosie en droogtebestendiger en beschermen landbouwgewassen beter tegen klimaatveranderingen.

In de biolandbouw is het gebruik van kunstmeststoffen verboden. Gebruik van dierlijke mest, compost, ... en teeltafwisseling met vlinderbloemigen als groenbemester zorgen voor voldoende voedingsstoffen in de akker. Vlinderbloemige planten brengen door symbiose met stikstofbindende bacteriën extra N in de bodem. De landbouwgronden in de biolandbouw zijn hierdoor humusrijker, erosie- en droogtebestendiger geworden. Door de klimaatveranderingen groeit ook in de traditionele landbouw het besef en de noodzaak om landbouwbodems erosie- en droogtebestendiger en dus humusrijker te maken o.a. door teeltafwisseling met groenbemesters. Uit ecologische en volksgezondheidsoverwegingen moet ook het gebruik van kunstmeststoffen zoals ammoniumnitraat dalen om uitloging naar oppervlaktewateren en grondwater sterk te minderen. De verwachte mindere opbrengsten tengevolge van klimaatveranderingen en humusarmere landbouwgronden noodzaken ons tot het behoud en bescherming van het landbouwareaal moet kwalitatief (humusrijker maken) als kwantitatief (bestonstop[13] respecteren).     

 

 

Overmatig gebruik van kunstmeststoffen zoals ammoniumnitraat voor de teelt van landbouwgewassen heeft geleid tot eutrofiëring van oppervlaktewateren en nitraatvervuiling van het grondwater. Door het gebruik van kunstmeststoffen in plaats van stalmest, ... als bron van N, P, Mg, K, ... bevatten landbouwgronden minder humus (C-arme bodems) en zijn minder erosie- en droogtebestendiger dan vroeger.

 

 

Methaan en de landbouw.

Niet enkel de gigantische hoeveelheid CO2 die door massale verbranding van fossiele brandstoffen aan de atmosfeer wordt toegevoegd, veroorzaakt de klimaatopwarming. Naast koolstofdioxide (CO2) is ook methaan[14] (CH4) een broeikasgas[15] waarvan de toename in de atmosfeer bijdraagt aan het versterkte broeikaseffect en dus aan de opwarming van de aarde. Methaan komt zowel door natuurlijke processen als door menselijke activiteiten in de atmosfeer. De wereldwijd groeiende veestapel[16] is een van de bronnen van de toegenomen hoeveelheid methaan in de atmosfeer. De veehouderij onderzoekt hoe de methaanuitstoot van runderen, schapen en geiten kan verminderd worden[17] door veevoederaanpassingen, verbeterd mestbeheer, genetische selectie, .... De veestapel afbouwen en minder vlees eten heeft bijkomende voordelen[18]. Bij minder vleesconsumptie is er minder landbouwgrond nodig om een zelfde aantal mensen volwaardig te voeden.   

 

Natuurgebieden helpen de landbouw.

Landbouwbedrijven naast natuurgebieden zouden elkaars N-balans kunnen helpen in evenwicht brengen. Natuurgebieden lijden door ongevraagde depositie van N-verbindingen[19]. Het weghalen en composteren van biomassa (vb. invasieve exoten zoals Japanse Duizendknoop) uit o.a. natuurgebied en het gebruik van de compost op nabijgelegen landbouwakkers leidt tot een N-verarming van het natuurgebied en stikstof- en humusverrijking van de landbouwgronden waardoor minder kunstmeststoffen nodig zijn.

Meer bomen voor de landbouw[20].

Het aanplanten van meer bomen helpt de landbouw. Meer bomen tempert weersextremen, zorgt voor betere luchtkwaliteit, ...... Massale ontbossing[21] en natuurbranden[22] daarentegen dragen bij tot de opwarming van de aarde door meer CO2-uitstoot omdat biomassa (bevat C) omgezet wordt tot CO2. Het is echter een misverstand te denken dat herbebossing een oplossing is in de strijd tegen klimaatverandering. De enige echte oplossing in de strijd tegen de klimaatverandering is het stoppen van het gebruik van fossiele brandstoffen. Herbebossing is om vele redenen noodzakelijk waaronder het temperen van weersextremen als gevolg van klimaatopwarming.    

 

 

SAMENVATTING: de voedselvoorziening in gevaar

-  Massale verbranding van fossiele brandstoffen leidt tot de opwarming van de aarde, klimaatveranderingen, extreme droogtes, overstromingen en tot slot tot lagere opbrengsten van voedingsgewassen.

-     Ammoniumnitraat en andere kunstmeststoffen hebben de opbrengst van voedselgewassen sterk verhoogd. Het wijdverbreid en overmatig gebruik veroorzaakt echter eutrofiëring van oppervlaktewateren, nitraatvervuiling van grondwater en tot humusarmere landbouwgronden die minder erosie- en droogtebestendig zijn. Finaal daalt de opbrengst aan landbouwgewassen.  

Verdere bebouwing en betonnering doet het landbouwareaal verder krimpen en de voedselopbrengsten afnemen.

 


Financiële herstructurering van de landbouwsector.

Voedselvoorziening via landbouw is in grote mate in handen van familiale landbouwbedrijven. Economische factoren dwongen en dwingen de familiebedrijven tot schaalvergroting, ook op financieel vlak. Andere sectoren zijn in de loop van de voorbije eeuwen overgestapt van privékapitaal (familiebedrijf) naar gemeenschapskapitaal (aandelen, ....). De financiële draagkracht in de landbouwsector wordt stilaan te groot om privé gedragen te worden. De benodigde kapitaalkracht laat het vandaag nauwelijks nog toe een landbouwbedrijf van nul te starten. Tot op heden is echter het familiebedrijf de hoeksteen van de landbouwsector gebleven als gevolg van Europese maatregelen die bedoeld zijn om de eigen Europese voedselvoorziening te beschermen en onze voedselafhankelijkheid van buiten Europa te beperken. Noodzakelijke beschermende Europese maatregelen zoals subsidiëring, pachtbescherming, .... hebben het familiebedrijf als financiële structuur in stand gehouden. De noodzakelijke pachtbescherming heeft er toe geleid dat landbouwgrond niet langer een interessante investering is voor niet-landbouwers waardoor de prijs sterk lager ligt dan bouwgronden en de druk om landbouwgrond te herbestemmen tot bouwgrond de voorbije decennia sterk is verhoogd. Het aantal landbouwers is de voorbije decennia sterk gedaald maar het grondbezit van landbouwers is toegenomen wat niet wegneemt dat nog steeds een groot landbouwareaal gepacht wordt. De financiële structuur van familiale landbouwbedrijven is niet langer toekomstbestendig. We zien dan ook de opkomst van grote agro-industriële bedrijven met andere financiële structuren en betere financieringsflexibiliteit.

 

 

Familiale landbouwbedrijven zullen in de verre toekomst, omwille van hun financiële structuur verdwijnen ten voordele van agro-industriële bedrijven die anders gefinancierd worden.

 

 

Mei 2025.

contact: vanhecke1965@skynet.be

 



[6] Ontbossing en landbouw dragen in veel mindere mate bij tot de opwarming van de aarde.

[17] Methaan    

donderdag 13 mei 2010

BEDENKSELS en VERZINSELS : Anonimiteit bedreigt straten en dorpen.

 

We maken steeds meer gebruik van routenavigatiesystemen om op onze bestemming te geraken, terwijl we ons vroeger moesten beroepen op een stratenplan, dorps- en straatnaamborden, oriëntatievermogen en kompas. Steeds minder mensen gebruiken de richtingsborden, dorps- en straatnaamborden om op hun bestemming te geraken. Het hindert ons niet als naamborden verdwijnen want het routenavigatiesysteem stuurt ons de juiste richting uit. De naam- en richtingsborden worden overbodig en de mogelijkheid bestaat om zonder één bord langs de weg op onze bestemming te geraken. Stel je voor dat alle richtingsborden, straatnaamborden, naamborden van steden en dorpen verdwijnen, en dat ze enkel nog bestaan op digitale landkaarten en in de digitale wereld van routenavigatiesystemen. Anonieme steden, dorpen en straten zonder naam, zonder ziel, zonder verhaal. Willen we dit? Nee, denk ik! Natuurlijk niet! Toch sluipt de anonimiteit ongewild onze wereld binnen. De namen van gefuseerde dorpen verdwijnen uit het straatbeeld. De borden die de dorpskernen (bebouwde kom) aangeven zijn anoniem. We juichen echter toe dat de sinds decennia, door de opkomst van de auto in onbruik geraakte voetwegels uit de anonimiteit gehaald en bedacht worden met namen die naar oude in de vergetelheid geraakte toponiemen, gebruiken of voorwerpen verwijzen. 

Een voetwegel, straat of dorp zet zijn bestaansrecht en identiteit kracht bij met een naam. Naamborden zijn hun identiteitskaart. Verdwijnen naamborden, dan ook de identiteit van de wegel, de straat, het dorp of de gemeente. Het zou mooi zijn als op elke straathoek een bordje hangt met de naam van de straat en de naam van het dorp en de gemeente waartoe de straat behoort, of als bij het binnenrijden van een dorpskern de naam van het dorp zichtbaar is en de grenzen van de gemeente met borden aangegeven wordt. 

april 2025

contact: vanhecke1965@skynet.be



woensdag 12 mei 2010

BEDENKSELS en VERZINSELS: Het vergeten Palestijnse volk.

 

Helemaal akkoord! De bloedige aanslag van Hamas[1] op Israël op 7 oktober 2023[2] is verwerpelijk. 1.200 mensen werden vermoord en 250 mensen gegijzeld en ontvoerd. Er werd terecht met afschuw gereageerd maar eens het stof van de aanval en de eerste emoties waren gaan liggen, kwam de onvermijdelijke vraag[3] hoe het mogelijk was dat Hamas zo massaal de hoogtechnologisch beveiligde en ondoordringbare grens[4] met Israël massaal kon doorbreken. De Israëlische regering begon de dag nadien met een alles vernietigende en nietsontziende oorlog, alsof de plannen reeds lang op tafel lagen. Onderhandelen en het inschakelen van de internationale diplomatie om de gijzelaars vrij te krijgen was blijkbaar geen optie voor Israël. Israël[5] bleek op de hoogte te zijn van de plannen van Hamas wat de hypothese versterkt dat de aanval van Hamas het ontbrekende excuus voor Israël was om een allesvernietigende en nietsontziende oorlog te beginnen in Gaza. Een niet te rechtvaardigen oorlog. Israël had immers een alternatief. Het land beschikt over de technologie om doelgericht leiders[6] van terroristische organisaties op te sporen en uit te schakelen zoals ze reeds meerdere keren gedaan hebben. Één voor één argumenten die aantonen dat Israël, het vernietigen van Gaza en verdrijven[7] van de Palestijnen uit Gaza als enige doel heeft.

Na anderhalf jaar oorlog zijn ruim 60.000[8] Palestijnse burgers omgekomen en meer dan 100.000 mensen zijn gewond geraakt. 70%[9] van Gaza is verwoest. De oorlog zal geen einde maken aan het terrorisme, integendeel, de oorlog voedt het terrorisme van morgen zoals Hamas het resultaat is van tientallen jaren onderdrukking van het Palestijnse volk door Israël. Het Hamas-terrorisme, waar Israël deels zelf de oorzaak van is, bestrijd je niet met een oorlog tegen het machteloze, onderdrukte en onschuldige Palestijnse volk.

Daarom is militaire steun[10] aan Israël door buitenlandse mogendheden eveneens een oorlogsmisdaad. Toch leverde Amerika onder president Biden sinds oktober 2023 voor 22 miljard[11] dollar wapens aan Israël. President Trump gaat door met alweer een levering van 7 miljard[12] dollar aan wapens. Duitsland[13] leverde sinds de aanval van Hamas voor een half miljard euro wapens aan Israël!

Europa kijkt verdeeld toe maar onderneemt niets tegen Israël[14]. Na anderhalf jaar oorlog en na de veroordeling van het Internationaal Strafhof[15] in Den Haag roept Europa nog steeds niet op tot een boycot van Israël, is er geen veroordeling[16] van de oorlog. Hypocriet hoe Europa huivert voor extreemrechts binnen eigen grenzen maar anderzijds carte blanche geeft aan de  extreem-rechtse regering van Netanyahu. Heeft Europa niets geleerd uit zijn eigen bloedige geschiedenis en uit de Holocaust? Het ontbreekt Europa aan sterk moreel leiderschap en langetermijnvisie om vrede te bewaren. Terwijl Poetin de voorbije twee decennia evolueerde van een pseudodemocraat tot een militaire dictator bleef Europa gas aankopen van Rusland, zelfs na de annexatie[17] van de Krim en dit zelfs terwijl het IPCC al ruim dertig jaar hamert op het verminderen van het gebruik van fossiele brandstoffen. We hebben Poetin zijn oorlogsmachine mee gefinancierd[18]. Onze hypocriete en kortzichtige houding ten aanzien van de klimaatcrisis, ten aanzien van Rusland en Israël ondermijnt op lange termijn onze democratie en welvaart, en is een voedingsbodem voor extreem rechts.

Eenmaal de oorlog voorbij zal Israël de grenzen van Gaza openen. Honderdduizenden Gazanen zullen hun totaal verwoeste land en hun uitzichtloze situatie[19] begrijpelijkerwijze proberen te ontvluchten, wat precies het doel is van de extreemrechtse Israëlische regering. Een nieuwe golf van vluchtelingen zal Europa overspoelen.

 Januari 2025 / mei 2025.

september 2025: NTR - Het geweten van Israël , Nadia Moussaid gaat op zoek naar het geweten van Israël - VPRO Documentairegids - VPRO Gids .

 contact: vanhecke1965@skynet.be


The forgotten Palestinian People.

Totally agree! The bloody attack by Hamas on Israel on October 7, 2023 is reprehensible. 1,200 people were murdered and 250 people were taken hostage and kidnapped to Gaza. There was rightly a horror reaction, but once the dust of the attack and the initial emotions had settled, the inevitable question arose as to how it was possible that Hamas was able to breach the high-tech secured and almost impenetrable border with Israel in such a massive way. The Israeli government started an all-destructive and ruthless war, as if the plans had been on the table for a long time. Negotiating to free the hostages was not an option. Israel turned out to be aware of Hamas' plans, which strengthens the hypothesis that the Hamas attack was the missing excuse for Israel to start an all-destructive and ruthless war in Gaza. An unjustifiable war. After all, Israel had an alternative. The country has the technology to specifically track down and eliminate leaders of terrorist organizations, as they have done several times before. One by one, arguments that show that Israel's only goal is to destroy Gaza and expel the Palestinians from Gaza. After a year and a half of war, more than 60,000 Palestinian civilians have died and more than 100,000 people have been injured. 70% of Gaza has been destroyed. The war will not put an end to terrorism, on the contrary, the war feeds the terrorism of tomorrow, just as Hamas is the result of decades of oppression of the Palestinian people by Israel. Hamas terrorism, of which Israel itself is partly the cause, cannot be fought with a war against the powerless, oppressed and innocent Palestinian people. That is why military support to Israel by foreign powers is also a war crime. Yet, under President Biden, America has supplied Israel with $22 billion in weapons since October 2023. President Trump is continuing with another delivery of $7 billion in weapons. Europe looks on divided but does nothing against Israel. After a year and a half of war and after the conviction of the International Criminal Court in The Hague, Europe still does not call for a boycott of Israel, there is no condemnation of the war. Hypocritical how Europe shudders at the extreme right within its own borders but on the other hand gives carte blanche to the extreme right government of Netanyahu. Has Europe learned nothing from its own bloody history and from the Holocaust? Europe lacks strong moral leadership and long-term vision to maintain peace. While Putin evolved from a pseudo-democrat to a military dictator over the past decades, Europe continued to buy gas from Russia, even after the annexation of Crimea and this even while the IPCC has been hammering on reducing the use of fossil fuels for more than thirty years. We have helped finance Putin's war machine. Our hypocritical and short-sighted attitude towards the climate crisis, towards Russia and Israel undermines our democracy and prosperity in the long term, and is a breeding ground for the extreme right. Once the war is over, Israel will open the borders of Gaza. Hundreds of thousands of Gazans will understandably try to flee their completely destroyed country and their hopeless situation, which is exactly the goal of the far-right Israeli government. A new wave of refugees will flood Europe.

(Translation from Dutch to English with Google Translate.)