Voor wie graag fietst.: BEDENKSELS en VERZINSELS: Rijden onder invloed, een ander beleid !

Niemand wil een ongeval veroorzaken.

Niemand heeft de intentie een verkeersongeval te veroorzaken en zeker niet onder invloed van alcohol of drugs. Ieder nuchter persoon beseft dat rijden onder invloed het leven van zowel zichzelf als anderen in gevaar brengt. Toch stappen mensen, onder invloed, achter het stuur en veroorzaken ze ongevallen. Maar liefst 11% van alle verkeersongevallen is gelinkt aan alcohol of drugs. Tijdens weekendnachten loopt dit zelfs op tot 40%[1].

Waarom we toch rijden onder invloed?

Alcohol, drugs en bepaalde medicatie beïnvloeden onze hersenwerking[2]. Ons bewustzijn verandert, ons risicobesef daalt, ons lichaam functioneert anders, ...... Kortom: onder invloed worden we een ander mens. We worden iemand die zichzelf niet meer correct kan beoordelen en die medisch gezien niet geschikt is om te rijden. Ook al zweren we in nuchtere toestand dat we nooit onder invloed zouden rijden, eenmaal geïntoxiceerd worden we iemand die denkt het toch aan te kunnen en kruipen we achter het stuur. Enkel nuchtere mensen uit de omgeving (personen die alcohol schenken, huisgenoten, vrienden, getuigen, ....) kunnen voorkomen dat iemand onder invloed achter het stuur kruipt. Dit besef vereist een ander beleid.

De rol van sensibilisering.

De boodschap om niet te rijden onder invloed is noodzakelijk, maar alcohol en drugs ondermijnen helaas ons vermogen om die boodschap op het beslissende moment toe te passen. Sensibilisering[3] verliest zijn effect zodra iemand onder invloed is, ook al steunen we in nuchtere toestand de campagne volledig. Bovendien bereikt sensibilisering onnodig wie nooit onder invloed rijdt

Sensibilisering richt zich tot ons als bestuurder om niet te rijden onder invloed. Helaas richt sensibilisering zich nooit tot ons als medeburger van de bestuurder (personen die alcohol schenken, huisgenoten, vrienden, getuigen, ....) die mensen onder invloed zouden moeten verhinderen te rijden. Sensibilisering zou ons besef moeten aanwakkeren om iemand onder invloed te verhinderen achter het stuur te kruipen.

Controles en het huidig strafbeleid missen preventieve kracht.

Alcohol- en drugscontroles in het verkeer missen hun afschrikkende werking door de geringe pakkans[4]. Het huidige strafbeleid[5] focust vooral op de geïntoxiceerde bestuurder na het ongeval, terwijl de mensen in diens omgeving die het hadden kunnen voorkomen buiten schot blijven

Zolang het strafbeleid zich uitsluitend richt op de bestuurder en niet op de medeburgers zoals huisgenoten, vrienden en personen die alcohol schenken, blijft rijden onder invloed een maatschappelijk probleem. Medeburgers die getuige zijn van bestuurders die onder invloed achter het stuur kruipen, hopen vaak dat de bestuurder geen ongeval zal veroorzaken. Degenen die wel durven ingrijpen worden vaak als bemoeizuchtig ervaren.

Tijd voor een andere aanpak

Het beleid moet medeburgers aanmoedigen om in te grijpen. Het moet normaal worden dat iemand onder invloed wordt tegengehouden, niet als bemoeizucht, maar als burgerzin. Momenteel bestaat er geen wet die dit gedrag beloont. Wie ingrijpt voorkomt immers een ongeval maar krijgt geen erkenning voor zijn goede daad.

Het niet verhinderen van een bestuurder om onder invloed te rijden moet strafbaar worden. Rijden onder invloed is niet uitsluitend het probleem van de bestuurder, maar ook van degene die toelaat dat iemand onder invloed gaat rijden. Uiteraard kan niet iedereen fysiek ingrijpen, maar iedereen kan wel de politie verwittigen. Nultolerantie[6] is daarbij de duidelijkste maatstaf: wie alcohol of drugs heeft genomen, rijdt niet. Een wettelijke dreiging van medeplichtigheid maakt het bovendien maatschappelijk acceptabel om in te grijpen.

Handhaving van het rijverbod

Het is verbazingwekkend dat justitie er niet in slaagt om het rijverbod[7] effectief af te dwingen. Toch lijkt het eenvoudig:

Laat het rijbewijs inleveren.
Leg auto’s van betrokkenen letterlijk ‘aan de ketting’ tijdens de periode van het rijverbod.
Straf ook mensen die voertuigen uitlenen of verhuren aan personen met een rijverbod.

Dit is mogelijk want niemand leent zijn auto uit aan onbekenden, en verhuurbedrijven dienen standaard een geldig rijbewijs te vragen. Personen die hun auto uitlenen aan familieleden en vrienden met een rijverbod moeten beseffen dat het uitlenen van hun voertuig mensen in gevaar brengt. Een goede wet versterkt het besef om dit niet te doen.

Geen rijbewijs[8] zonder goed gedrag

Jongeren met een (problematisch) alcohol- en druggebruik, zouden al dan niet tijdelijk uitgesloten moeten worden van het rijexamen.

Een bredere reflectie

De afgelopen eeuw zijn we geëvolueerd naar een maatschappij waarin het voor kinderen nauwelijks nog mogelijk is om zich vrij, onbezorgd, zelfstandig én veilig in de openbare ruimte te bewegen. Kinderen zijn uit het straatbeeld verdwenen. Ze bewegen zich enkel nog in de openbare ruimte onder begeleiding van een volwassene, veelal in de auto. Is onze samenleving nog bereid te streven naar een leefomgeving waarin kinderen zich opnieuw zelfstandig op straat kunnen begeven zonder begeleiding of toezicht?

Mei 2025; reactie: vanhecke1965@skynet.be

[1] Meer dan 40 procent van verkeersongevallen in weekendnachten gelinkt aan alcohol of drugs, maar er zijn amper controles | VRT NWS: nieuws , 7% van de Belgen heeft al een ongeval gehad te wijten aan alcohol achter het stuur | Federale Politie

[2] Risico’s van rijden onder invloed van alcohol - Expertisecentrum Alcohol , Rijden onder invloed , Alcohol en hersenen.

[3] BOB | Home , Nieuwe BOB-campagne geeft duidelijke boodschap aan slagboom van parkings: "Jij parkeert nu je wagen, BOB rijdt straks veilig weg" | VRT NWS: nieuws

[4] Pano-reportage: Pakkans op dronken rijden nog altijd veel te klein. - Alcoline

[5] Alcohol in het verkeer straffen en gevolgen en BAC-limieten - De Verkeersadvocaat , Straffen voor rijden onder invloed van alcohol - Verkeersexpert advocaten , Dronken rijden en een ongeval veroorzaken: Wat zijn de gevolgen?

[6] In 8 Europese landen bestaat al nultolerantie voor alcohol in het verkeer: "Ook andere maatregelen nodig om gedrag bij te sturen" | VRT NWS: nieuws

[7]Het rijverbod: waarom is het een totale mislukking... | Gocar.be , Elke dag betrapt de politie gemiddeld 63 bestuurders met een rijverbod , “Het leven gaat door, dit verandert allemaal niets”: influencer die rijverbod van 17,5 jaar kreeg, lacht in nieuwe filmpjes met veroordeling | Brussel | hln.be , Rijverbod | Specialisten in verkeersrecht

[8] Rijbewijs terugkrijgen na artikel 42 - levenslang rijverbod?